ठुली मैयाँ

कविता

पानी नपरे पछि
झरीले रुझाएन
खडेरीटरघले सेकाउँदा पनि
रुझाइ रह्यो मन
मन बुझाउने कोही भएन ।

छोरा छोरी फर्किएनन
मुग्लाने भए होलान तिनीहरु
या क्रान्तिमा होमिए
घाइते अपाङ्ग छन कि ?
या शाहदत प्राप्त गरि सके
मूलबाटो हेर्छु पिढीमा बसेर
साँझ रोएर आउँछ
गोधुलीमा देखिएका
किरिङ मिरिङ मान्छे हुन या बस्तुहरु
आँखाले भेउ नपाए पछि
ठुली मैयाँ आशाहीन सुसेली व्यक्त गर्दै
खोल्माको सहारा लिन्छे ।

भारो पर्म गर्ने कोही छैन
चुलो चौको स्याहार्ने कोही छैन
घाँस दाउरा पानी गर्ने पनि त कोही छैन
बुढा दमका रोगी छन
म पनि सत्तरी कटि सकें
एक्लै बुढो हडि घोड्नुको विकल्प छैन
साहुको मेला पात जाँदैछु
जीवनको रथ चलाउँन ।

ठुली मैयाँको विलौना सुनेर
म द्रवीभूत भएको छु
ठुली मैयाँको आफ्नै घर छैन
ठुली मैयाँको परिवार
सुकुम्बासी बस्तिमा बस्छ
कहिले हुण्डरीले उडाउँछ
कहिले सरकार डोजर चलाउँछ
असुरक्षाको सामना गर्दै
सुकुम्बासी बस्ति
रात भर जागा बस्छ

कोही भोकै छन
कोही नाङ्गै छन
कोकोहोलो मच्चिएको छ
सुकुम्बासी बस्ति भित्र ।

तीन पुस्ते ऋणले थिचिएर
घर खेत साहुले लुटे पछि
सुकुम्बासी बस्तिमा
विश्राम लिन आइ पुगेको हो
ठुली मैयाँको परिवार ।

ठुली मैयाँ भाग्यलाई दोष दिन्छे
दैवलाई  सराप्छे
भगवान पुकार्छे
ठुली मैयाँ अनपढ भएकै कारण
भाग्य साहुले खोसि दिन्छ
दैव उसैलाई लाग्छ
भगवान देब्रे हुन्छ
पीडा सहन गर्न नसके पछि
जङ्गेको गोडा मुनि
टुकु्रक्क बसी
ठुली मैयाँ मनमनै फुस्फुसाउँछे
जङ्गे !
तिम्रो र मेरो जीवन यात्रा
भगवानले देखी सहेन
घरवार खोस्यो
छोरा छोरीको खुट खबर छैन
डाँडाको जून घाम जस्तो हाम्रो जीवन
कसले स्याहार्ला ?
संगै मरिदैन होला
मरे पछि काज किरिया कसले गर्ला ?

सुन्दरहरैंचा –०६, दुलारी, मोरङ
९८४२०७३५२५
kpchandra2023@gmail.com