मुग्लानकाे विगत, वर्तमान र मुग्लान न्युज

मुग्लान नेपाली भाषाको एक पुरानो शब्द हो, जसले परदेश वा विदेशी भूमिलाई जनाउँछ। यो शब्द ऐतिहासिक रूपमा नेपालका ग्रामीण भेगका मानिसहरू बीच प्रचलित थियो, जब उनीहरू रोजगारीको खोजीमा भारत, विशेष गरी दार्जिलिङ, सिक्किम, आसाम, र अरू ठूला भारतीय शहरहरूतर्फ जान्थे, यसरी राेजगारीका लागि जानुलाई मुग्लान गएकाे भन्ने गरिन्थ्याे ।

मुग्लानको उत्पत्ति मोगल साम्राज्यको समयमा भएको मानिन्छ। जब नेपाली मानिसहरू मोगल साम्राज्यको क्षेत्रमा काम गर्न गइरहेका थिए, त्यहाँको भूमिलाई मुग्लान भनिन्थ्यो। मुग्लान शब्द समयसँगै परदेशको प्रतिरूपको रूपमा स्थापित भयो।

मुग्लान जानेहरू प्रायः गरिबी, रोजगारी अभाव, र अन्य आर्थिक कारणले आफ्नो घरपरिवार छोडेर परदेश जान बाध्य हुन्थे। गाउँघरमा काम गर्ने अवसरको अभावले गर्दा उनीहरू विदेशमा श्रम बेच्न जान्थे। मुग्लान जानेहरू प्रायः शारीरिक श्रममा संलग्न हुन्थे, जसले गर्दा उनीहरूको जीवन कठिन र संघर्षपूर्ण हुन्थ्यो।

मुग्लान जाने प्रक्रिया कठिनाइपूर्ण हुन्थ्यो। लामो यात्रा, अपरिचित संस्कृति, र भाषा भिन्नता जस्ता चुनौतीहरूको सामना गर्नुपर्दथ्यो। परिवारसँगको दूरीले गर्दा उनीहरूलाई मानसिक तनाव पनि हुने गर्थ्यो। तथापि, उनीहरूले कमाएको पैसाले आफ्नो परिवारलाई आर्थिक सहयोग पुर्‍याउँथे, जसले गर्दा उनीहरूको त्याग महत्वपूर्ण मानिन्थ्यो।
मुग्लान शब्दले मात्र भौतिक स्थानको सूचक मात्र नभएर नेपाली समाजको भावनात्मक र सांस्कृतिक पक्षलाई पनि प्रतिनिधित्व गर्छ। आजको समयमा मुग्लानको अवधारणा धेरै परिर्वतन भएको छ। यद्यपि, यो शब्दले इतिहासमा नेपालीहरूको संघर्ष र त्यागको कथा बोल्छ, जसले नेपाली समाजलाई अझ गहिराइमा बुझ्न मद्दत गर्छ।

मुग्लान केवल एक भूगोलिक स्थान मात्र नभई नेपाली समाजमा एउटा विशेष अनुभव र भावना बोकेको अवधारणा हो। यो शब्दले आर्थिक, सांस्कृतिक, र सामाजिक पक्षलाई समेटेको छ। चाहे इतिहासमा होस् वा वर्तमानमा, मुग्लानको यात्राले नेपाली समाज र संस्कृतिलाई गहिरो प्रभाव पारेको छ, र यो अवधारणा अझै पनि महत्वपूर्ण रहेको छ।

समकालीन समयमा पनि, मुग्लान जाने परम्परा जारी नै छ। अहिले पनि धेरै नेपालीहरू रोजगारीको खोजीमा भारत, साउदी, मलेसिया, दुवई, कतार, कुवेतलगायतका देशमा जाने गर्छन्। यद्यपि, आजकल मुग्लानको अर्थ केवल भारत मात्र नभई खाडी देशहरू, मलेसिया, कोरिया, जापान र अन्य अन्तर्राष्ट्रिय गन्तव्यहरूलाई पनि जनाउन थालिएको छ। नेपालीहरूको लागि विदेशमा काम गर्ने प्रवृत्ति बढ्दै गएको छ र यसले देशको अर्थतन्त्रमा ठूलो भूमिका खेलेको छ।

मुग्लान नेपाली इतिहास र समाजको एक महत्वपूर्ण पाटो हो। यसले नेपाली समाजमा आर्थिक, सामाजिक, र सांस्कृतिक रूपान्तरणमा महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ। मुग्लान जाने परम्पराले नेपालीहरूलाई नयाँ अनुभव र अवसर प्रदान गर्‍यो, तर यससँगै विभिन्न प्रकारका चुनौतीहरू पनि ल्यायो। यसैले, मुग्लान केवल भौगोलिक स्थान मात्र नभई, नेपालीहरूको जीवनमा गहिरो अर्थ राख्ने शब्द बनेको छ।

नेपाली युवाहरु पछिल्लो समय सरकार प्रति उदासिन देखिएका छन् । नेपाल अथाह सम्भावना भएको देश हुँदा पनि सरकारले युवाहरुका लागि केही नगरेकोले र युवा लक्षित कार्यक्रमहरु पनि प्रभावकारी नहुँदा पलायन हुनुपर्ने बाध्यता रहेको भन्दै पढाइ र राेजगारीकाे बाहानामा विदेशिएकाहरु धेरै छन्।
विगत लामो समयदेखि हाम्रो देशको मुख्य समस्या बेरोजगारी र गरिबी हो । बिदेसिनु, मुग्लान जानु वा लाहुर जानु हाम्रो परम्परागत विशेषता हो ।

आधुनिक सन्दर्भमा मुग्लान:

आधुनिक सन्दर्भमा पनि मुग्लानको अवधारणा हराएको छैन। समयसँगै मुग्लानको रूप र परिभाषा केही परिवर्तन भएको छ। राेजगारीका लागि भारतमा सीमित नरहेर विश्वका विभिन्न देशहरूमा जानेहरुकाे संख्या उल्लेख्य छ। काेही रहरले त काेही बाध्यताले मुग्लान पस्नेहरुकाे संख्यामा कमी आएको छैन । तर, तिनीहरूको अनुभव र पीडाहरू उस्तै छन्। मुग्लानमा जानेहरूले अझै पनि आर्थिक, सांस्कृतिक, र भावनात्मक चुनौतीहरूको सामना गर्नुपर्छ।

आजको विश्वमा विज्ञान र प्रविधिको विकासका कारण सानो देश वा गाउँ जस्तै बनेको छ । जोसँग विदेश घुम्ने भिसा वा प्रवेशाज्ञा छ, उसका लागि विश्व नै सानो ठाउँ बनेको छ । आजको विश्वको आकर्षणको मुख्य केन्द्र नै अमेरिका, क्यानडा, अष्ट्रेलिया, युरोप र जापान अनि दक्षिण कोरिया बनेको छ । आजको युवा आफ्नो स्वर्णिम भविष्यको खोजीमा जस्तोसुकै खतरा मोल्न तयार छ । आजको युग पुँजीवादको युग भएकाले पनि मान्छे पैसा वा सम्पत्ति कमाउने होडबाजीमा डुबुल्की मारेको छ । आजको मान्छेको चिन्तन पैसाप्रधान र अरू सहायक हुन्छ । हामीले हाम्रो सामाजिक मनोविज्ञानलाई नियाल्यौ भने यस्तो लाग्छ, सबै मान्छे विदेश जान चाहन्छन् । यदि ठुला र धनी देशले भिसा खुला र सहज बनाइदिए भने हाम्रो अवस्था के होला ? अवस्था कहालीलाग्दो छ ।

अहिलेको युवा पुस्ता अध्ययन या कामदार भिसामा बाहिर जाने प्रवृत्ति बढ्दो छ । आजको सबैभन्दा चिन्ताको विषय विद्यार्थी वा अध्ययन भिसाको लहर हो । अर्को भाषामा भन्दा हाम्रो चुनौती भनेकै प्रतिभा पलायन वा ब्रेनड्रेन हो । आज प्रत्येक विद्यार्थी १२ कक्षासम्म मात्र नेपालमा पढ्न चाहन्छ र १२ पास गर्नासाथ विदेश पढ्ने तयारीमा हिँडेको देखिन्छ । हाम्रा विद्यार्थीले अध्ययन भिसासँगै ग्रिनकार्ड र पिआरको सपना बोकेका छन् ।

मुग्लान न्युज

परिवर्तनशील समय संगसंगै भएको विकासक्रम र   आधुनिकता तर्फ उन्मुख विश्व सानो घरको रुपमा रुपान्तरण गर्दै गइरहेको छ। आधुनिकता संगसंगै इन्टरनेटसँग जोडिएकाे संसार एकपछि अर्काे परिवर्तनकाे पक्षमा अगाडि बढिरहेको छ, यही परिवेशमा मुग्लान र मुग्लानीहरुमा भावना, उनीहरुकाे परिवेशलाई सञ्चार जगतमार्फत जाेड्नु आवश्यक छ भन्ने हाम्रो ठम्याइ रह्याे । नेपाली समाजमा यतिधेरै महत्त्व रहेकाे मुग्लान शब्दको अर्थलाई पत्रकारितामार्फत समेट्ने प्रयासस्वरुप मुग्लान न्युजकाे परिकल्पना भएको हाे। हिजाे महिनाैं दिनसम्म हिडेर राेजगारीकाे खाेजीमा जान्थे भने अहिले यातायातका साधन र हवाईजहजमार्फत यात्रा तय गर्छन्, प्रविधिकाे विकासका कारण अभावका कारण मुग्लानी बन्नुपर्ने बाध्यता टुटेकाे छैन, यही तथ्यलाई मध्यनजर गर्दै नेपालका स्थानीय परिवेश भन्दा टाढा रहेका मुग्लानी नेपालीहरु, उनीहरुको अवस्था, कथा, परिवेश आदिलाई समेटेर समाचार, सन्दर्भ सामग्रीहरु, लेख रचनाहरु प्रकाशन तथा प्रशारण गर्ने अभिप्रायले मुग्लान न्यूजकाे परिकल्पनाका साथ सुरुवात गरिएको हाे ।

मुग्लान न्युज मार्फत मुग्लानमा रहेकाहरु र नेपाली समाजलाई जाेड्ने हाम्रो प्रयत्न रहनेछ । यहाँहरुकाे निरन्तर साथ र सहयाेगले नै याे सम्भव र सार्थक हुनेछ भन्ने विश्वास छ ।